Studieochtend over plaatsvervangende stress en het welzijn van eerstelijnsprofessionals

Op vrijdag 27 november 2026 organiseren Zorgzone Noord-Oost, Psybru en Huis voor Gezondheid een gratis studieochtend in Brussel, gewijd aan plaatsvervangende stress en het welzijn van eerstelijnswerkers uit de welzijns- en gezondheidssector.

Een gedeelde vaststelling

In de overlegfora van de Brusselse welzijns- en gezondheidssector komt steeds weer dezelfde vaststelling naar voren: de eerstelijnsprofessionals staan onder druk. De begeleidingssituaties worden almaar complexer, de diensten zijn verzadigd en de manoeuvreerruimte wordt kleiner. Ondersteuning van professionals blijkt dus meer dan ooit een noodzaak te zijn. Toch wordt dit onderwerp niet vaak grondig aangepakt, zijn de bestaande ondersteuningsvoorzieningen nog vrij onbekend en worden professionals niet of nauwelijks aangemoedigd om er gebruik van te maken.

Het welzijn van zorgmedewerkers is geen louter individuele aangelegenheid: het is een structurele kwestie die teams, organisaties en netwerken in hun geheel aangaat. Vanuit die vaststelling hebben zorgzone Noord-Oost, Psybru en Huis voor Gezondheid besloten een studieochtend over het onderwerp te organiseren, in het verlengde van het initiatief dat in 2024 door de antenne Netwerk Brussel-Oost in Geestelijke Gezondheid werd genomen.

Plaatsvervangende stress: een fenomeen dat beter begrepen moet worden

Het begeleiden van kwetsbare mensen is veeleisend en zeer menselijk, waarbij je wordt geconfronteerd met het lijden van anderen. Dag na dag krijgen professionals te maken met aangrijpende verhalen, noodsituaties en leed dat zij proberen te verlichten. Die herhaalde blootstelling kan leiden tot wat men ‘plaatsvervangende stress’ noemt: een vorm van uitputting die niet te maken heeft met de werkdruk zelf, maar met de emotionele betrokkenheid bij het lijden van de mensen die worden begeleid.

Dat risico herkennen, benoemen en er gezamenlijk op reageren: dat zijn de doelstellingen van deze ochtend.

Op het programma

• Verwelkoming
• Inleiding – Brusano, Psybru en Huis voor Gezondheid
• Welzijn op het werk en psychosociale risico’s in de zorgsector – Rachida Benslimane
• Praktische tools voor het reguleren van het zenuwstelsel – Nadège Albaret (eerstelijnspsycholoog, Psybru)
• Lunch en workshops – twee optionele workshops waarvoor je je moet inschrijven: een praktijkworkshop met Nadège Albaret en een presentatie van pedagogische tools onder leiding van de vzw Oxo

Sprekers

Rachida Benslimane, onderzoeker aan de URSP, ULB. In haar doctoraat, dat ze in januari 2024 aan de ULB verdedigde, beschrijft Rachida Benslimane de spanning tussen het welzijn van zorgmedewerkers, de behoeften van begunstigden en de belangen van organisaties – een spanning die ze in het Squeezed Lemon Model in kaart brengt. Uit haar werk blijkt dat het beschermen van teams niet alleen een kwestie is van individuele ondersteuning, maar ook van werkbegeleiding: discussiegroepen, erkenning van ervaringskennis.

Nadège Albaret, eerstelijnspsycholoog bij Psybru – sofroloog en opgeleid in verschillende benaderingen om het zenuwstelsel te reguleren – zal concrete tools voorstellen die zijn afgestemd op de praktijk. Ze zal ook een praktijkworkshop leiden als vervolg op de ochtendsessie.

De vzw Oxo Plaatsvervangende stress en welzijn van teams: De vzw Oxo ontwikkelt opleidingen, teambegeleiding en pedagogische tools rond plaatsvervangende stress en compassiemoeheid. Hun aanpak legt de nadruk op gezamenlijke ruimtes waar ervaringen, werkwijzen en tools kunnen worden uitgewisseld. Ze zullen een intervisieworkshop leiden rond hun kaartspel ‘Et toi, ça va ?’ (‘En gaat het goed met jou?’), bedoeld om teams te helpen gezamenlijk alarmsignalen en ondersteuningsmogelijkheden in kaart te brengen.

Gratis (en verplichte) inschrijving – de plaatsen zijn beperkt.