Studieochtend over plaatsvervangende stress en het welzijn van eerstelijnsprofessionals

Op vrijdag 27 november 2026 organiseren Zorgzone Noord-Oost, Psybru en Huis voor Gezondheid een gratis studieochtend in Brussel, gewijd aan plaatsvervangende stress en het welzijn van eerstelijnswerkers uit de welzijns- en gezondheidssector.

Een gedeelde vaststelling

In de overlegfora van de Brusselse welzijns- en gezondheidssector komt steeds weer dezelfde vaststelling naar voren: de eerstelijnsprofessionals staan onder druk. De begeleidingssituaties worden almaar complexer, de diensten zijn verzadigd en de manoeuvreerruimte wordt kleiner. Ondersteuning van professionals blijkt dus meer dan ooit een noodzaak te zijn. Toch wordt dit onderwerp niet vaak grondig aangepakt, zijn de bestaande ondersteuningsvoorzieningen nog vrij onbekend en worden professionals niet of nauwelijks aangemoedigd om er gebruik van te maken.

Het welzijn van zorgmedewerkers is geen louter individuele aangelegenheid: het is een structurele kwestie die teams, organisaties en netwerken in hun geheel aangaat. Vanuit die vaststelling hebben zorgzone Noord-Oost, Psybru en Huis voor Gezondheid besloten een studieochtend over het onderwerp te organiseren, in het verlengde van het initiatief dat in 2024 door de antenne Netwerk Brussel-Oost in Geestelijke Gezondheid werd genomen.

Plaatsvervangende stress: een fenomeen dat beter begrepen moet worden

Het begeleiden van kwetsbare mensen is veeleisend en zeer menselijk, waarbij je wordt geconfronteerd met het lijden van anderen. Dag na dag krijgen professionals te maken met aangrijpende verhalen, noodsituaties en leed dat zij proberen te verlichten. Die herhaalde blootstelling kan leiden tot wat men ‘plaatsvervangende stress’ noemt: een vorm van uitputting die niet te maken heeft met de werkdruk zelf, maar met de emotionele betrokkenheid bij het lijden van de mensen die worden begeleid.

Dat risico herkennen, benoemen en er gezamenlijk op reageren: dat zijn de doelstellingen van deze ochtend.

Op het programma

• Ontvangst & ontbijt
• Inleiding — Psybru, Zorgzone Noord-Oost en BruZEL
• Plaatsvervangende stress en emoties — Oxo vzw
• Welzijn op het werk en psychosociale risico’s in de zorgsector — Rachida Bensliman, CRISS, ULB
• Pauze
• Stress beheersen: concrete hulpmiddelen om voor jezelf en anderen te zorgen — Nadège Albaret, eerstelijnspsycholoog, Psybru
• Individuele en collectieve benadering van emotionele belasting in de zorgverlening: methodieken en mogelijke ondersteuning in Brussel — Margot Garré, leidinggevende, CGG Brussel
• Lunch & workshops op inschrijving (13u15 · beperkt aantal plaatsen)“En jij, hoe gaat het?” — Oxo vzw

  Een intervisie-atelier rond het kaartspel van Oxo vzw, ontwikkeld voor eerstelijnsteams in de psycho-medisch-sociale sector. Samen benoemen hoe compassiemoeheid en plaatsvervangende stress zich manifesteren, en welke steunbronnen beschikbaar zijn. Begeleid door twee medewerkers van Oxo vzw. 20 plaatsen.

  Praktijkoefeningen met regulatietools — Nadège Albaret

  In het verlengde van haar presentatie biedt Nadège Albaret concrete oefentijd: hartcoherentie, EFT, verankerings- en psychocorporele technieken. Een ruimte om te testen, te ervaren en te vertrekken met praktijken die dagelijks inzetbaar zijn. 20 plaatsen.

Sprekers

Rachida Bensliman is docente, operationeel coördinator van het Equity Health Lab en onderzoekster in de volksgezondheid aan het CRISS (School voor Volksgezondheid, ULB), waar ze onder meer onderzoek doet naar gezondheid op het werk en de psychosociale dimensies van zorg. Haar doctoraatsthesis, verdedigd in januari 2024, documenteert de spanning en het noodzakelijke evenwicht tussen het welzijn van zorgverleners, de behoeften van de begunstigden en de belangen van de organisaties in de thuiszorg, wat ze modelleert in het Squeezed Lemon Model. Haar onderzoek toont aan dat het beschermen van een team niet alleen een kwestie is van individuele ondersteuning, maar van werkgovernance: ruimtes voor overleg, beslissingslatitude en erkenning van ervaringskennis. Ze opent de studiedag.

Nadège Albaret, eerstelijnspsycholoog bij Psybru – sofroloog en opgeleid in verschillende benaderingen om het zenuwstelsel te reguleren – zal concrete tools voorstellen die zijn afgestemd op de praktijk. Ze zal ook een praktijkworkshop leiden als vervolg op de ochtendsessie.

De vzw Oxo Plaatsvervangende stress en welzijn van teams: De vzw Oxo ontwikkelt opleidingen, teambegeleiding en pedagogische tools rond plaatsvervangende stress en compassiemoeheid. Hun aanpak legt de nadruk op gezamenlijke ruimtes waar ervaringen, werkwijzen en tools kunnen worden uitgewisseld. Ze zullen een intervisieworkshop leiden rond hun kaartspel ‘Et toi, ça va ?’ (‘En gaat het goed met jou?’), bedoeld om teams te helpen gezamenlijk alarmsignalen en ondersteuningsmogelijkheden in kaart te brengen.

Margot Garré is klinisch psycholoog en systeemtherapeut, opgeleid in ACT (Acceptance and Commitment Therapy). Ze werkt bij CGG Brussel, waar ze verantwoordelijke is van een antenne, en ontwikkelde expertise rond het welzijn van zorgprofessionals tijdens haar periode bij het BRUCC (VUB), onder meer via workshops en lezingen over burn-outpreventie. Haar interventie bouwt voort op haar concrete ervaring als leidinggevende van een team psychologen dat regelmatig met secundaire stress wordt geconfronteerd: hoe benoem en deel je emotionele belasting binnen een team, hoe belangrijk is solidariteit tussen collega’s, en welke ondersteuning is er beschikbaar in Brussel. Een resoluut praktijkgerichte en participatieve aanpak.

Gratis (en verplichte) inschrijving – de plaatsen zijn beperkt.